Năm 1791, vua Quang Trung lại cho mời ông vào Phú Xuân để bàn việc nước
Đền đã xuống cấp trầm trọng Nguyễn Thiếp (sinh năm 1723) vốn có tên húy là Minh, tự là Quang Thiếp, sau đổi là Thiếp. Bàn luận với chúng tôi, ông Trần Văn Hữu, Phó chủ tịch UBND xã Kim Lộc cho biết: "Từ khi được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia đến nay đền chỉ được sửa chữa 1 lần vào năm 1997 và năm 2010 thì xây tường rào, đổ đất phía sau đền. Cuối năm 1788, sau khi lên ngôi Hoàng đế tại núi Bân (Huế), vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ) kéo quân ra Bắc, đến Nghệ An nghỉ binh, nhà vua triệu Nguyễn Thiếp đến hỏi kế sách đánh đuổi quân Thanh xâm lược.
Rồi đến năm 26 tuổi, ông đi thi Hội một khoa vào tam trường. Nhân dân cũng như chính quyền xã đã nhiều lần kiến nghị lên các cơ quan chức năng sửa chữa lại đền nhưng đến nay vẫn chưa có câu đáp. Ngoại giả, ông còn có rất nhiều tên tự hay tên hiệu, hoặc do ông tự đặt, hoặc do người đương thời xưng tặng, chẳng hạn như: Khải Xuyên, Hạnh Am, Điên ẩn, Cuồng ẩn, Lạp Phong cư sĩ, Hầu Lục Niên… Riêng Nguyễn Huệ (tức vua Quang Trung) gọi ông là La Sơn phu tử, là La Sơn tiên sinh.
Sau đại thắng vào đầu xuân Kỷ Dậu (1789), vua Quang Trung về đến Nghệ An lại mời Nguyễn Thiếp đến bàn quốc sự.
Tuy La Sơn phu tử đã về ở ẩn, nhưng tiếng tăm thì ai ai cũng biết, chấn động đến cả kinh đô, nào Hiệp trấn Bùi Huy Bích tặng thơ, nào chúa Trịnh Sâm mời ra đế kinh để trọng dụng nhưng ông đều chối từ. Tuy nhiên, với sự phong hóa của thời kì ngôi đền hiện nay giống như một ngôi nhà hoang… Theo quan sát của chúng tôi, ngôi đền cư trú trên một khuôn viên nhỏ hẹp với cỏ cây mọc rậm xung quanh.
Ông thi Hương đỗ giải Nguyên tức thủ khoa bảng Nghệ An năm 1743. Đến gặp, ông đã dâng lên vua Quang Trung một bản tấu bàn về 3 vấn đề: Một là "Quân đức" - đại ý khuyên vua nên theo đạo Thánh hiền để trị nước; hai là "Dân tâm" - đại ý khuyên vua nên dùng nhân chính để thu phục lòng người và ba là "Học pháp" - đại ý khuyên vua chăm lo việc giáo dục.
Cả thượng điện, trung điện, hạ điện đều được xây dựng giản đơn, gạch ở nền nhà và sân đã bật lên lỗ chỗ, tường thì bị rong rêu phủ kín, nứt toác, vôi vữa bong tróc, nhiều chi tiết bằng gỗ thì mục nát, mái ngói thủng dột… Ông Nguyễn Văn Giai – hậu duệ đích tôn của La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, người nhòm đền san sẻ: "Lâu lắm rồi đền không được tu bổ, tu sửa nên giờ xuống cấp trầm trọng, nương hoang cỏ rậm, mối mọt khắp nơi, nếu không kịp thời tu tạo thì sẽ sập xuống bất cứ lúc nào.
Vì cảm thái độ thực bụng ấy, nên lần thứ 3 này ông đã nhận lời. Năm 1994, đền thờ vinh hạnh được công nhận là Di tích lịch sử nhà nước. Làm chức Huấn đạo 6 năm, đến năm 1762, được bổ làm chức Tri Huyện huyện Thanh Chương (tỉnh Nghệ An). Địa phương không đủ nguồn lực để xây dựng hay sửa chữa, tu bổ lại, cho nên rất mong nhận được sự quan tâm viện trợ của các doanh nghiệp, cơ quan, đoàn thể”.
Ông đậu giải Nguyên năm 21 tuổi, và "nhứt cử thành danh”, nghĩa là chỉ đi thi một khoa là đậu đạt.
Quá vãng là bệ phóng của ngày mai, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp đã có công lao không nhỏ trong việc chống giặc ngoại xâm, xây dựng đất nước, thiển nghĩ, tu bổ lại ngôi đền để dân chúng hoài tưởng đến ông là một việc làm tha thiết.
Nguyễn Thiếp lúc thiếu thời đã nức danh văn tài lỗi lạc. Lời tâu của ông rất vừa ý vua. Tôi là tộc trưởng nhưng đồng thời hi vọng ở đây, hằng ngày thắp hương cho cụ Nguyễn Thiếp mà tôi thấy lo lắm, nhưng với sức lực của họ chúng tôi thì chẳng thể làm gì được”.
Trước đây đền lôi cuốn được rất nhiều du khách thập phương, nhất là giới trí thức khắp cả nước viếng thăm, có nhiều người đã làm câu đối để ca ngợi công lao của Nguyễn Thiếp. Năm 1756, ông ra nhậm chức Huấn đạo (giáo quan) ở huyện Lương Sơn (tức phủ Anh Sơn sau này). Tuy là ba, nhưng chúng có quan hệ khắn khít với nhau và đều lấy quan niệm "dân là gốc nước” làm cơ sở.
Nhưng đến năm 1768, vì đã 46 tuổi, ông xin cáo quan về nhà. La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp sinh ra trong một gia đình thuộc dòng dõi vọng tộc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét